Wpływ głośnego czytania na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym

        Wiek przedszkolny to niepowtarzalny okres w życiu człowieka. Jest to czas, w którym kształtują się nawyki dziecka, w tym nawyki czytelnicze. Skutecznym sposobem na ich obudzenie jest głośne czytanie dziecku.

         Czy w obecnych czasach książka dla dziecka może być konkurencją wobec tak atrakcyjnych mediów jak komputer czy telewizor? Może, pod warunkiem, że będą ją czytali rodzice i nauczyciele.

         Niestety w dobie telewizji i komputerów nie wszyscy rodzice czytają i opowiadają swoim dzieciom bajki. Coraz częściej czytanie książek zastępuje telewizja. Ekranowa przemoc i agresja obecna w programach dla dzieci i filmach rysunkowych, nieustanna inwazja reklam oraz fascynująca maluchy władza nad światem w grach komputerowych, jest dla nich najatrakcyjniejszą formą spędzania wolnego czasu. Jedno jest pewne – ten rodzaj rozrywki źle wpływa na rozwój emocjonalny i umysłowy dziecka.

         Co zatem zrobić, aby książka zagościła w domu każdego dziecka? Odpowiedź jest prosta. Należy zachęcić rodziców do głośnego czytania swoim maluchom. Każdy z nas zdaje sobie sprawę, że głośne czytanie ma wiele zalet: rozwija język i wyobraźnię, uczy myślenia; buduje i umacnia więzi pomiędzy rodzicami i dziećmi; zapewnia emocjonalny rozwój; pomaga w wychowaniu; ułatwia naukę; kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie. Czytać dziecku można w każdym wieku – niemowlakowi, gdyż czytanie na głos stymuluje rozwój jego mózgu i buduje trwałe skojarzenie czytania z przyjemnością, poczuciem bezpieczeństwa, przedszkolakowi, gdyż rozbudza w nim ciekawość świata i ułatwia zrozumienie siebie i innych, a nawet nastolatkowi, gdyż pomaga mu pokonać wiele problemów wieku dorastania. Zaszczepiona w dzieciństwie miłość do książek zaowocuje z dobrym skutkiem w przyszłości. Przyjemne doznania z książką u małego dziecka przygotowują miejsce dla zainteresowań literaturą w życiu dorosłym.

       Codzienne czytanie dziecku dla przyjemności jest czynnością prawdziwie magiczną zaspokaja bowiem wszystkie potrzeby emocjonalne dziecka, znakomicie wspiera jego rozwój psychiczny, intelektualny i społeczny, jest jedną z najskuteczniejszych strategii wychowawczych, a przy tym przynosi dziecku ogromną radość i pozostawia cudowne wspomnienia. Ale to jeszcze nie koniec atutów głośnego czytania. Czynność ta jest łatwa, nie wymaga od nas, dorosłych, szczególnego przygotowania, jest przyjemna i inspirująca także dla czytającego, nic nie kosztuje, gdy korzystamy z biblioteki czy wymieniamy książki z innymi rodzicami, lub jest niedroga, gdy zaopatrujemy się w tanich księgarniach albo na wyprzedażach.

        Dziecko, któremu codziennie czytamy, czuje się ważne i kochane. Buduje to jego mocne poczucie własnej wartości – wewnętrzną siłę i wiarę w siebie. Codzienne głośne czytanie buduje mocną więź między rodzicem i dzieckiem. Więź z najbliższą osobą jest jedną z najważniejszych potrzeb rozwojowych dziecka, warunkiem, by mogło wyrosnąć na zdrowego emocjonalnie i dojrzałego człowieka.

       Czytanie książek pozwala pozytywnie wpływać na rozwój uczuć, lepsze zrozumienie innych ludzi, a zarazem tworzenie obrazu samego siebie. Postacie ulubionych bohaterów mogą dostarczać pozytywnych wzorów zachowań. Dzieci zdobywają z książek wiedzę o przedmiotach, ludziach, zwierzętach, roślinach, poznają pojęcia abstrakcyjne jak: miłość, przyjaźń czy współczucie. Czytanie stwarza więc korzystne warunki do rozwoju myślenia. Dziecko nabywa umiejętności porównywania, wnioskowania, uogólniania, posługiwania się pojęciami określanymi słowem.
      Głośne czytanie spełnia ponadto ważną rolę w kształtowaniu mowy dziecka. Nie tylko wzbogaca słownik, lecz uczy prawidłowego formułowania myśli, budowy zdań, kształcone są podstawowe funkcje słuchowe, jest bardzo ważne dla rozwoju uczuciowego.
      Dobór literatury zależy od wieku: trzylatki chętniej oglądają obrazki, o których się opowiada, wzbogacając ich treść na miarę własnej fantazji. Czterolatki potrafią już słuchać czytania, lecz dobrze jest gdy mają oparcie w ilustracji. Pięcio- i sześciolatki mogą słuchać dość długich opowiadań w takim stopniu interesujących, aby utrzymały ich uwagę. Można dłuższe opowiadanie dzielić na odcinki czytane w kolejnych dniach.

Jak czytać dziecku?

      Przystępując do czytania, należy stworzyć odpowiednią atmosferę. Dobrze jest zacząć od słuchania muzyki relaksacyjnej z dzieckiem, a kiedy dziecko jest zrelaksowane rozpocząć czytanie. Stosownie do tematyki książki, dobrze jest odpowiednio modulować głos, pewne nastroje wyrażać mimiką. Po każdej przeczytanej stronie, jeżeli jest ilustrowana, pokazywać ilustracje. Kiedy spontanicznie reaguje np. wybuchami śmiechu, nie bronić mu tego. Starać się podtrzymać radosny nastrój. Po przeczytaniu książki, bajki, baśni itp. wskazana jest krótka rozmowa z dzieckiem o przygodach bohaterów. Dzieci chętnie opisują słowami zdarzenia następujące po sobie, a następnie malują wybrany przez siebie fragment z utworu literackiego. Książki powinno się dobierać tak, by treścią odpowiadały możliwościom i zainteresowaniom dzieci. Celem czytania zawsze powinna być przyjemność dziecka.

     Czytać codziennie przez co najmniej 20 min. – czas czytania dostosować do przedziału uwagi dziecka, początkowo może być krótki, stopniowo można go wydłużać, chodzi jednak o codzienny rytuał czytania. Dobrą porą jest wieczór przed snem. Czytanie powinno się zawsze kojarzyć dziecku z radością – nigdy z przymusem, karą czy nudą.

      Wybierać wyłącznie książki ciekawe i wartościowe dla dziecka, jeśli dziecko o to prosi warto wielokrotnie czytać tę samą książkę, czy wiersz. Należy pozwalać na pytania, powrót do poprzedniej strony, rozmowy zainspirowane tekstem – ta część głośnego czytania najbardziej rozwija intelekt i wrażliwość dziecka.

      Reklamować czytanie własnym przykładem – dzieci powinny widzieć dorosłych pogrążonych we własnych lekturach książek i czasopism.

      Rodzina odgrywa bardzo ważną  rolę w kształtowaniu nawyku czytania. Pierwszy kontakt dziecka z książką ma miejsce w domu rodzinnym. Można już czytać maluchowi wykorzystując do tego różne okoliczności: czas jedzenia śniadania lub kąpieli, układanie dziecka do snu itp. Nie ważna jest pora czytania, ważna jest systematyczność. Od dawna rodzice i dziadkowie czytali swoim dzieciom bajki. Postarajmy się, aby tak było nadal!

Kilka rad dla rodziców, którzy chcą, żeby ich dzieci czytały:

  • im wcześniej zaczniecie czytać dziecku tym lepiej
  • podczas czytania usiądźcie obok dziecka
  • pamiętajcie, że sztuka czytania wyrabia się z czasem
  • czytajcie dziecku książeczki, które wam samym się podobają
  • pozwólcie dziecku przerywać i zadawać pytania
  • ułatwcie dziecku dostęp do książek, stwórzcie jego własną biblioteczkę
  • pozwólcie dziecku wybierać książki, których chce słuchać
  • zacznijcie od 10 minut głośnego czytania (dziecko lepiej je zapamięta niż dwie godziny oglądanego programu telewizyjnego)
  • wybierzcie się ze swoim dzieckiem do biblioteki
  • nie konkurujcie z telewizją – nie pytajcie, czy dziecko woli czytanie, czy oglądanie


RODZICU!!
”Bez względu na to ile masz zajęć najważniejszą rzeczą,  jaką możesz zrobić dla przyszłości swojego dziecka, obok okazywania mu miłości przez przytulanie, jest codzienne, głośne czytanie oraz radykalne ograniczenie telewizji”
                                                                                                               (Jim Trelease)


Bibliografia:

1. Polcyn K., Zaciekawić dzieci książką, „Wychowanie w Przedszkolu” 2003, nr 3.

2. Matczak A., Psychologia dziecka, Warszawa 1995.

3. Stępniewska E., Wasiak E., Od bajeczki do książeczki,  „Wychowanie w Przedszkolu” 2006, nr 9.

4. Jamniczek H., Cała Polska czyta dzieciom, „Bliżej przedszkola. Wychowanie i Edukacja” 2002, nr 2

                                                                                                       Opracowała:

                                                                                                  Ewa Krawczykowska

Publiczne Przedszkole nr 10

w Radomsku

Skip to content